Ադալյանը բացառիկ ստեղծագործական ընդգրկում ունեցող արվեստագետ է, որի նմանը դժվար է գտնել։ Նախ և առաջ նա գեղանկարիչ է, սակայն իր ստեղծագործական ուղու ընթացքում դիմել է կերպարվեստի գրեթե բոլոր ժանրերին՝ յուրաքանչյուրը զարգացնելով իր ինքնատիպ գեղագիտական մտածողության շրջանակներում։ Տարիների ընթացքում նա անցել է գեղանկարչության գրեթե բոլոր արտահայտաձևերով՝ դասական ռեալիզմից մինչև աբստրակտ կոմպոզիցիաներ։ Ստեղծագործելով հստակ ձևավորված փուլերով՝ յուրաքանչյուր շրջանից նա քաղել է այն ամենը, ինչ կարող էին ընձեռել իր երևակայությունն ու վարպետությունը։Ադալյանի արվեստի ամբողջական էությունը դժվար է ըմբռնել, եթե չտեսնես նրա ստեղծագործությունների ամբողջ բազմազանությունը։ Նրա երևույթի բացառիկությունն այն է, որ նույն համոզիչ ուժով կարող է կերտել թե՛ ռոմանտիկ դիմանկար, թե՛ երկրային շնչով լեցուն նատյուրմորտ, թե՛ զգացմունքային լարումով հագեցած «նյու», և թե՛ աբստրակտ ստեղծագործություն։ Նրա վիրտուոզ վրձինը որսում է հոգու ամենանուրբ շարժումներն ու մտքի ամենահազիվ նկատելի երանգները՝ դրանք հարստացնելով արվեստագետին բնորոշ մտահայեցողությամբ և թեթև թերահավատությամբ։Անկասկած, Ռուբեն Ադալյանը պատկանում է մտածող արվեստագետների այն հազվագյուտ տեսակին, որոնց համար թուղթն ու կտավը պարզապես ստեղծագործելու նյութ չեն, այլ սեփական մտքերն ու ներաշխարհը արտահայտելու լավագույն, իսկ երբեմն՝ միակ ճշմարիտ միջոցը։
Կարեն Միքայելյան
Ռուբեն Ադալյանի ստեղծագործական երևույթը հայ ժամանակակից կերպարվեստում առանձնանում է իր բացառիկ ընդգրկմամբ և գեղարվեստական լեզվի անընդհատ վերափոխվելու ունակությամբ։ Նա այն արվեստագետներից է, որի ստեղծագործությունը հնարավոր չէ սահմանափակել մեկ ժանրի, մեկ ուղղության կամ մեկ ոճական համակարգի շրջանակներում։ Թեև իր ստեղծագործական ինքնությունը նախ և առաջ ձևավորվել է գեղանկարչության ոլորտում, նրա որոնումները տարածվում են կերպարվեստի գրեթե բոլոր արտահայտաձևերի վրա՝ յուրաքանչյուրում ձևավորելով ինքնուրույն գեղագիտական սկզբունքներ և հեղինակային մտածողություն։
Ադալյանի ստեղծագործական ուղին բնութագրվում է հստակ տարբերակվող փուլերով, որոնցից յուրաքանչյուրը ոչ թե նախորդի շարունակությունն է, այլ ինքնուրույն գեղարվեստական համակարգ՝ սեփական գաղափարական և պլաստիկական լուծումներով։ Դասական ռեալիստական պատկերումներից մինչև ազատ, երբեմն՝ ոչ ֆիգուրատիվ և աբստրակտ կոմպոզիցիաներ, նա մշտապես պահպանել է ստեղծագործական ներքին ամբողջականությունը։ Ոճական փոփոխությունները նրա արվեստում երբեք չեն եղել արտաքին ազդեցությունների արդյունք. դրանք բխել են ներքին գեղարվեստական զարգացման տրամաբանությունից և աշխարհի ընկալման փոփոխվող փորձառությունից։
Ռուբեն Ադալյանի արվեստը հնարավոր չէ ամբողջապես գնահատել առանձին ստեղծագործությունների միջոցով։ Նրա գեղարվեստական համակարգը բացահայտվում է միայն ամբողջական դիտարկման դեպքում, երբ տարբեր ժամանակաշրջանների գործերը միմյանց հետ մտնում են երկխոսության մեջ։ Այդ ամբողջության մեջ առավել ակնառու է դառնում արվեստագետի բացառիկ ունակությունը՝ հավասարապես համոզիչ կերպով արտահայտվելու տարբեր ժանրերում։ Նրա դիմանկարներում բացահայտվում է մարդու հոգեբանական աշխարհը, նատյուրմորտներում՝ առարկայական աշխարհի ներքին պոեզիան, «նյու» շարքում՝ մարմնի պլաստիկայի և զգայական արտահայտչականության նուրբ հավասարակշռությունը, իսկ աբստրակտ ստեղծագործություններում՝ գույնի, ձևի և ռիթմի ինքնուրույն գոյությունը՝ որպես գաղափարի կրող։
Ադալյանի գեղանկարչական լեզվի առանձնահատկություններից մեկը գույնի և հորինվածքի փոխկապակցվածությունն է։ Նրա կտավներում գույնը երբեք զուտ դեկորատիվ գործառույթ չի կատարում. այն դառնում է հոգեվիճակի, մտքի և տարածական զգացողության հիմնական կառուցողական տարրը։ Նույն սկզբունքով կառուցվում է նաև կոմպոզիցիան, որտեղ յուրաքանչյուր ձև ենթարկվում է ընդհանուր ներքին ռիթմին՝ ստեղծելով հավասարակշռված, սակայն մշտապես ներքին լարում կրող գեղարվեստական ամբողջություն։
Վարպետի ստեղծագործություններում ակնհայտ է նաև գծի բացառիկ մշակվածությունը և վրձնի վիրտուոզ տիրապետումը։ Սակայն տեխնիկական կատարելությունը երբեք ինքնանպատակ չէ. այն ծառայում է գաղափարի առավել ճշգրիտ արտահայտմանը։ Ադալյանը կարողանում է որսալ հոգեբանական ամենանուրբ վիճակները, մարդու ներաշխարհի հազիվ նշմարելի փոփոխությունները և դրանք վերածել տեսանելի գեղարվեստական կերպարի։ Նրա արվեստում զգացմունքն ու մտահայեցողությունը գտնվում են ներդաշնակ հարաբերակցության մեջ՝ ստեղծելով խորապես ինտելեկտուալ, բայց միաժամանակ զգայականորեն ազդեցիկ ստեղծագործություններ։
Ռուբեն Ադալյանը պատկանում է այն սակավաթիվ արվեստագետների շարքին, որոնց ստեղծագործական գործունեությունը հիմնված է ոչ միայն գեղանկարչական բարձր վարպետության, այլև աշխարհընկալման ամբողջական փիլիսոփայության վրա։ Նրա համար կտավը պարզապես պատկեր ստեղծելու մակերես չէ, այլ մտքի, հիշողության, զգացողության և ինքնաճանաչման տարածություն։ Այդ պատճառով յուրաքանչյուր ստեղծագործություն վերածվում է ոչ միայն տեսողական պատկերի, այլև ինքնուրույն մտավոր և գեղագիտական համակարգի, որտեղ ձևն ու բովանդակությունը գոյություն ունեն անբաժանելի միասնության մեջ։
Այս համատեքստում Ռուբեն Ադալյանի արվեստը ներկայանում է որպես շարունակական ստեղծագործական հետազոտություն, որի առանցքում մարդն է, բնությունը, հիշողությունը և գեղարվեստական արտահայտման անսահման հնարավորությունները։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ ժամանակակից կերպարվեստի պատմության մեջ՝ վկայելով արվեստագետի բացառիկ կարողության մասին՝ մշտապես վերաիմաստավորելու գեղանկարչության լեզուն և յուրաքանչյուր նոր փուլում առաջարկելու նոր գեղարվեստական արժեքներ։
Հեղինակ՝ Կարեն Միքայելյան
Լրագրող, արվեստաբան, Հայաստանի Ժուռնալիստների միության և Նկարիչների միության անդամ